Ngày 23/5/2024, Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp phối hợp với Sở Tư pháp tổ chức Hội thảo “Đánh giá các quy định của pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật bảo vệ môi trường thúc đẩy việc thực hiện kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam hiện nay và kiến nghị hoàn thiện tại tỉnh Kiên Giang”. Chủ trì hội thảo có Tiến sĩ Chu Thị Hoa, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý – Bộ Tư pháp; bà Lư Thị Trang Đài – Phó Giám đốc Sở Tư pháp.
Quang cảnh buổi Hội thảo
Tại hội thảo, các đại biểu cùng thảo luận, trao đổi về một số nội dung về tình hình triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn, thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, quy định về quản lý, tái chế chất thải; thuận lợi và những bất cập, hạn chế của quy định pháp luật trong thực tiễn thi hành pháp luật về môi trường liên quan đến việc triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn và quản lý, tái chế chất thải trên địa bàn tỉnh; khả năng áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn.
Các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật chỉ mới đề cập đến kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam đã hình thành nhưng mới dừng ở mức độ ghi nhận một số nhận thức cơ bản về kinh tế tuần hoàn; các quy định điều chỉnh mô hình kinh tế tuần hoàn còn nằm rải rác ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau, thiếu tính thống nhất và đồng bộ; quy định vai trò trách nhiệm của các chủ thể theo Luật Bảo vệ môi trường còn chung chung, chỉ mới quy định đến UBND cấp tỉnh, chưa có quy định vai trò trách nhiệm của UBND cấp huyện UBND cấp xã nên chính quyền cấp huyện và cấp xã còn nhiều lúng túng trong quá trình triển khai thi hành pháp luật. Cụ thể như: tại khoản 2, Điều 142 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Điều 2 Quyết định số 687/QĐ-TTg quy định về trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND tỉnh trong việc thực hiện lồng ghép kinh tế tuần hoàn ngay từ giai đoạn xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án phát triển; Quản lý, tái sử dụng, tái chế chất thải. Tuy nhiên, các quy định này còn chung chung, chưa có hướng dẫn cụ thể và chưa có tiêu chí để giám sát, đánh giá hiệu quả việc thực hiện những công việc này. Chính vì vậy mà các quy định của pháp luật bảo vệ môi trường chưa tạo được hành lang pháp lý vững chắc, đảm bảo thúc đẩy thực hiện nền kinh tế tuần hoàn hoàn chỉnh và phổ biến.
Tiến sĩ Chu Thị Hoa, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp
Khái niệm, quy định về kinh tế tuần hoàn được thể chế hóa vào trong hệ thống chính sách, pháp luật bước đầu tạo thuận lợi trong việc triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn và quản lý, tái chế chất thải trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập, hạn chế cần quan tâm:
Các quy định hiện hành chưa có kiểm tra, giám sát thực hiện kinh tế tuần hoàn, chưa tạo được động lực thúc đẩy các cá nhân, tổ chức thực hiện trách nhiệm phát triển kinh tế tuần hoàn theo quy định.
Còn thiếu lộ trình và các hướng dẫn áp dụng kinh tế tuần hoàn cho các ngành, lĩnh vực, khu vực cụ thể. Kinh tế tuần hoàn yêu cầu đầu tư khá lớn vào kết cấu hạ tầng thu gom, phân loại và tái chế nên hạn chế về nguồn lực thực hiện kinh tế tuần hoàn cũng là một khó khăn cần quan tâm. Do vậy, cần “tập trung ban hành các chính sách dài hạn nhằm khuyến khích, ưu đãi, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế tuần hoàn, gắn với lộ trình, kết quả cụ thể, đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý vững chắc và tạo dựng sự linh hoạt, chủ động nhằm sớm phát huy mô hình kinh tế tuần hoàn theo cấp độ phù hợp ở các ngành, lĩnh vực, địa phương; tránh áp dụng rập khuôn, đồng nhất kinh tế tuần hoàn cho toàn bộ nền kinh tế” như quan điểm đã xác định tại Quyết định số 687/QĐ-TTg ngày 07/6/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.
Phát biểu tại buổi hội thảo, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý Tiến sĩ Chu Thị Hoa ghi nhận và tổng hợp các ý kiến phản ánh khó khăn, hạn chế, bấp cập và những kiến nghị, giải pháp được đại biểu đề xuất tại hội thảo, để báo cáo các bộ, ngành trung ương có liên quan xem xét, sửa đổi, bổ sung hoàn thiện pháp luật về kinh tế tuần hoàn trong thời gian tới.
Tác giả: Tin và Ảnh: Lưu Quang Khem
