Công chứng là hoạt động pháp lý quan trọng, bảo đảm tính xác thực, hợp pháp của các giao dịch. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, không tránh khỏi những rủi ro phát sinh do lỗi nghề nghiệp của công chứng viên. Để bảo vệ quyền lợi của người dân, đồng thời bảo đảm an toàn pháp lý cho tổ chức hành nghề công chứng, tại Mục 1 Chương IV Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2025 Chính phủ quy định bắt buộc tổ chức hành nghề công chứng viên phải tham gia bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công chứng viên của tổ chức mình.
1. Phạm vi bảo hiểm và các trường hợp loại trừ: Theo quy định, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường cho tổ chức hành nghề công chứng khoản tiền mà tổ chức này phải bồi thường cho người yêu cầu công chứng hoặc tổ chức, cá nhân khác do lỗi của công chứng viên gây ra trong quá trình hành nghề.
Tuy nhiên, bảo hiểm không chi trả trong các trường hợp:
Công chứng viên cố ý gây thiệt hại hoặc vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Công chứng.
Công chứng trong thời gian bị tạm đình chỉ hành nghề hoặc khi tổ chức hành nghề công chứng tạm ngừng hoạt động.
Các trường hợp khác được thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
2. Phí bảo hiểm và trách nhiệm mua bảo hiểm: Tổ chức hành nghề công chứng và doanh nghiệp bảo hiểm có thể thỏa thuận mức phí bảo hiểm nhưng không được thấp hơn 03 triệu đồng một năm cho một công chứng viên. Việc đánh giá lại mức độ rủi ro để điều chỉnh mức phí bảo hiểm trong thời hạn bảo hiểm chỉ được thực hiện nếu tổ chức hành nghề công chứng và doanh nghiệp bảo hiểm có thỏa thuận và ghi rõ trong hợp đồng bảo hiểm.
Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công chứng viên của tổ chức mình chậm nhất là 60 ngày kể từ ngày công chứng viên được cấp thẻ công chứng viên.
Kinh phí để mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên của Phòng công chứng được trích từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của Phòng công chứng; trường hợp Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp không đủ khả năng chi trả hoặc Phòng công chứng được nhà nước bảo đảm chi thường xuyên thì kinh phí mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên được tính vào khoản chi thường xuyên của Phòng công chứng. Kinh phí để mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên của Văn phòng công chứng được tính vào chi phí hoạt động của Văn phòng công chứng.
3. Số tiền bảo hiểm tối thiểu: Số tiền bảo hiểm tối thiểu là 400 triệu đồng và phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm; Mức khấu trừ tối thiểu là 02 triệu đồng cho một trường hợp bồi thường bảo hiểm và phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm (Doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm có thể thỏa thuận về số tiền bảo hiểm và mức khấu trừ nhưng không được thấp hơn mức quy định trên).
Quy định về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp công chứng viên không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên, hạn chế rủi ro pháp lý, tăng cường niềm tin xã hội đối với hoạt động công chứng. Đây chính là “lá chắn pháp lý” quan trọng, giúp công chứng viên yên tâm hành nghề, đồng thời bảo đảm công bằng, minh bạch trong việc xử lý các sự cố nghề nghiệp./.
Tác giả: Quốc Hưng
